Pazartesi Bankaların ATM’lerdeki kapasitelerini 100 ve 200 TL’lik banknotlara ayırması, hem esnafı hem dar gelirliyi zora soktu. Esnaf ve minibüsçüler küçük banknot bulamadığı için para üstü vermekte zorlanırken, öğrenciler ve dar gelirliler hesaplarında kalan 40-70 TL gibi küçük paraları çekemiyor. ATM’lerde başlayan “banknot ayarı”, nakit paraya erişimde yeni bir krizin kapısını araladı. Türkiye gazetesinden Kaan Zenginli’nin haberine göre birçok banka, ATM’leri verimli kullanmak adına 5, 10 ve 20 TL’lik banknotların ardından 50 TL’yi de sistem dışına itmeye başladı. Çoğu cihazda en düşük para çekme limitinin 100 TL’ye yükselmesi, sokağın kılcal damarlarında ciddi bir tıkanıklığa yol açtı. Sabah fırından alınan bir simit, öğrenci harçlığı, dolmuş ücreti veya ulaşım kartı dolumu gibi 20-50 TL bandındaki bütün “mikro-harcamalar” bu durumdan doğrudan etkilendi. Vatandaşın cebindeki en küçük banknotun 100 TL’ye yükselmesi, özellikle nakit paranın kalesi sayılan semt pazarlarında ve sokak ekonomisinde alışverişin ritmini bozdu. En büyük mağduriyeti ise hesabında 40 TL veya 70 TL gibi bakiyesi kalan öğrenciler ve dar gelirliler yaşadı; ATM’ler küçük para vermediği için bu tutarlar bankada âdeta rehin kaldı. ESNAF PARA ÜSTÜ İÇİN BOZUK PARA ARIYOR Küçük banknot sıkıntısından en fazla etkilenen kesimlerin başında küçük esnaf geliyor. Bakkal, tekel bayii, eczane ve pazarcılar gün içinde para üstü verebilmek için çevreden bozuk para toplamaya çalışıyor. Bazı işletmeler sabah mesaisine başka dükkânlardan para bozdurarak başlıyor. Özellikle küsuratlı alışverişlerde yaşanan sıkıntılar vatandaş ile esnaf arasında zaman zaman gerilime sebep oluyor. Eczanelerde çıkan küsuratlı ilaç farkları veya pazarda tartıya yansıyan gramaj farkları, ödeme anında krize dönüşüyor. “BOZUK GETİRENE EKMEK BEDAVA” Piyasadaki küçük para sıkıntısı, ilginç uygulamaları da beraberinde getirdi. Bazı fırın ve marketler camlarına “küçük banknot ve madenî para bozulur” ilanları asarken, bazı işletmeler vatandaşın elindeki ufak paraları toplamak için kampanyalar düzenliyor. Bazı fırıncılar 100 TL’lik bozuk para veya madeni para getiren müşterilere ücretsiz ekmek ya da simit verirken, kimi mahalle esnafı ise 100 liralık bozuk paraya karşılık 102-105 lira gibi “komisyonlu” ödemeler yapmaya başladı. Minibüs ve dolmuş şoförlerinin de “bozuk parası olan öncelikli” uyarıları yaptığı görülüyor.